Bu çalışma, epistemolojinin en temel tartışma alanlarından biri olan bilgi tanımındaki "doğruluk" (truth) koşulunu analitik bir perspektifle ele almaktadır. Geleneksel bilgi kuramında bir inancın "bilgi" statüsü kazanabilmesi için gerekçelendirilmiş olmasının yanı sıra "doğru" olması şartı aranır. Makalede, bu koşulun öznenin bilişsel süreçlerinden bağımsız bir "gerçeklik" atfı içermesinin yarattığı felsefî sorunlar irdelenmektedir.
Çalışma boyunca, doğruluk koşulunun inanç ve gerçeklik arasında kurduğu köprünün mahiyeti uygunluk, tutarlılık ve pragmatik doğruluk kuramları çerçevesinde tartışmaya açılmaktadır. Özellikle öznenin doğruluğa erişim imkânı ve doğruluk koşulunun bir "dışsal unsur" olarak bilginin nesnelliğini sağlama iddiası eleştirel bir süzgeçten geçirilmektedir.
Makale, doğruluk koşulunun epistemolojik bir gereklilik olarak savunulabilirliğini sorgularken, bu kavramın modern bilgi teorilerindeki dönüşümünü ve bilginin sınırlarını belirlemedeki rolünü meta-felsefî bir düzeyde analiz etmektedir.
Makale Özeti:
Hakikatin ne olduğuna ilişkin felsefî bir mutabakat bulunmamaktadır. Bir önermeyi doğru yapan şeyin ne olduğu konusunda çeşitli gö- rüşler ileri sürülmüş, bazı filozoflar da hakikatin tanımlanamaz olduğunu ve onu tanımlama girişimlerinin bir kısır döngüye yol açtığını savunmuştur. Ancak özellikle modern bilimin açıklayıcı gücüne duyulan inanç, nesnel hakikat anlayışını ön plana çıkarmış ve önermeler ile gerçeklik arasında bir örtüşme olması gerekliliği vurgulanmıştır. Bilimsel yöntemle paralellik gösteren hakikat koşulu, bir önermenin doğru olarak kabul edilebilmesi için tekabüliyetin söz konusu gerekliliğini ima eder. Bu görüşte hakikat, gerçekliğin zihinde olduğu gibi temsil edildiği varsayımına dayanan bilginin nesnel bir niteliği olarak görülür. Ancak, zihin ile dış dünya arasındaki ilişkinin bilinmeyen sı- nırları ve kapsamı, gerçeklik hakkındaki yargılarımızın nesnelliği ve doğruluğu konusunda şüpheye yol açar. Ayrıca, olguların kuram yüklü doğası, gerçekliğin nesnel bir şekilde kavranmasını engelleyerek hakikat kavramını nesnellikten uzaklaştırır. Hakikat konusunda muta- bakat ihtiyacı, epistemik topluluklar tarafından benimsenen rasyonellik ve bilgi standartlarının bağlamsal ve göreli mahiyetiyle ilgilidir. İnanışın öznelliği, gerekçelendirmenin nesnel standartlarının olmaması ve hakikatle zorunlu olmayan ilişkisi, bilgi kavramının öznel olarak kavranmasına katkıda bulunur. Hakikatin mahiyetine ilişkin belirsizlikle birlikte, varsayımsal gerçeklik anlayışı; önermelerin doğruluğu ile kastedilenin, gerçekliğe uygunluktan ziyade belirli bir mutabakat ve tutarlılık arayışı ile sınırlı olduğu anlamına gelmektedir.
Yayınlandığı Dergi: Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi (Temasa Journal of Philosophy)
DOI Numarası: 10.55256/TEMASA.1817006
Web Adres Linki: Makalenin tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder