Bilimciliğin Epistemik Kesinlik Aracılığıyla Bir Değerlendirmesi

Modern düşünce dünyasında bilimin sarsılmaz bir yeri olsa da "bilimsel olan" ile "bilimci olan" arasındaki ayrım çoğu zaman gözden kaçar. Bu çalışmada, bilimin bir yöntem olmaktan çıkıp her şeyi açıklama iddiasındaki mutlak bir dünya görüşüne, yani "bilimciliğe" (scientism) dönüşmesi felsefî bir zeminde tartışılır. Makalenin odak noktasını, bilimciliğin katı epistemik ilkesi oluşturuyor: "Bilgi kavramı sadece bilimsel bilgiye indirgenebilir." Bu ilke kabul edildiğinde, kişi hakikate giden yegane yolun doğa bilimleri olduğu sonucuna varır. Makalede, bu daraltıcı bakış açısı epistemik kesinlik kavramı aracılığıyla ele alınmaktadır. Bilimciliğin sunduğu monistik (tekçi) bilgi anlayışına karşı, hakikatin farklı katmanları olduğunu ve bilginin tek bir disiplinin tekeline bırakılamayacağı savunulur. 

Makale Özeti
Bilimcilik farklı disiplinlerde doğa bilimleri yöntemlerinin kullanılması gerektiğinin ileri sürüldüğü felsefî bir yaklaşımdır. Güvenilir bilgiyi sağlayabilecek yegâne yolun doğa bilimlerinin yöntemi olduğu iddiası nedeniyle bilimcilik metodolojik bir yaklaşımdır ve ontolojik önkabulleri içerir. Ancak bilimci argümanın zaman yönünden başlangıcı epistemik inanışların oluşumudur, bu nedenle bilimciliğe yönelik değerlendirme ve eleştirinin epistemolojiden başlaması makuldür. Zira bilimcilik öncelikle belirli bir konu hakkındaki inanışın neye dayandırılması gerektiği sorusunun bir cevabı olmak bakımından epistemolojik bir iddiadır. Bilimciliğin epistemik ilkesi bilgi kavramının sadece bilimsel bilgiden ibaret olduğudur. Bu ilkenin kabulü ile kişi doğruya sadece doğa bilimleri aracılığıyla ulaşılabileceğini önvarsayar. Ancak doğa bilimlerinin konu edindiği olgu dünyası ile insan zihni arasındaki bilgi için temel sayılan ilişki, felsefî kabuller ve kavramlar tarafından biçimlendirilmiştir. Kesin doğru olarak kabul edilebilecek zorunlu önermelerin aksine bilimsel önermeler aklın zorunlu doğruları gibi görünmemektedirler. Bu çalışmada epistemik kesinlik dikkate alınarak bilimciliğin temeline yerleştirilebilecek epistemik ilkesi eleştirilmekte ve onun neden doğru olmadığı ortaya konulmaktadır.

Dil: Türkçe 

Yayınlandığı Dergi: Beytulhikme: An International Journal of Philosophy 

DOI Numarası: 0.29288/beytulhikme.65858 

Web Adres Linki: Makalenin tam metnine buradan ulaşabilirsiniz